Plan de conservación da píllara das dunas (Charadrius alexandrinus)
A píllara das dunas
A píllara das dunas (Charadrius alexandrinus) é un dos habitantes máis emblemáticos e ameazados dos nosos areais. Trátase dunha pequena limícola de aspecto inconfundible: en ámbolos dous sexos o dorso é pardo cincento, en claro contraste coa plumaxe branca das partes inferiores, as patas son negras e o bico é curto e fino, tamén negro. Como acontece en moitas aves, os machos no período nupcial locen unha plumaxe máis vistosa. Aparece neles unha banda frontal negra e un colar aberto da mesma cor, á vez que as plumas da caluga se tornan alaranxadas. Durante o período non reprodutor femias e machos son moi semellantes.
Aliméntanse fundamentalmente de pequenos invertebrados que capturan á carreira, polo que é doado observalos inmóbiles, escrutando o substrato na procura de presas, e seguidamente botar a correr durante un curto intervalo, para a continuación deterse de novo e repetir o proceso.
O período reprodutivo esténdese de marzo a xullo. O niño é moi discreto, consistindo unicamente nunha leve depresión na area que ás veces é ornamentada con pequenas cunchas ou restos vexetais. Nel a femia deposita os ovos, xeralmente 3, que serán incubados por ambos proxenitores durante 30 días. Este costume de aniñar no chan fai que as postas de píllara das dunas sexan moi vulnerables á predación ou á destrución accidental por actividades humanas. Calcúlase que máis do 80% delas fracasan.
Estado de conservación
A píllara das dunas figura no Catálogo Galego de Especies Ameazadas co rango de “Vulnerable”, así como no Catálogo Nacional de Especies Amenazadas na categoría “De interés especial”. A nivel europeo, considérase “En declive”.
Na actualidade os lugares de cría desta especie en Galicia restrínxense a 20 areais, se ben os datos históricos suxiren que o número de praias ocupadas era orixinalmente moito maior. As principais ameazas para a conservación da píllara derivan da destrución ou modificación do seu hábitat como consecuencia do desenvolvemento urbanístico na costa e o turismo, así como das xa mencionadas actividades humanas que poden resultar na destrución de niños ou perturbar as actividades de alimentación ou incubación dos adultos. Estas inclúen a presenza de cans soltos na praia, o tránsito preto dos niños, o arrastre de aparellos relacionados con deportes acuáticos, o uso de vehículos a motor nas zonas de duna e a limpeza mecanizada das praias.
Comportamento responsable nas zonas de cría
O período de reprodución (marzo-xullo) é unha época crítica para estas aves, polo que é importante minimizar as molestias derivadas da presenza humana. Isto inclúe:
O seguinte documento ven chamar á atención aos donos de cans sobre a problemática de pasear ás mascotas sen correa por espazos naturais, xa que as aves poden sufrir graves molestias por esta causa. A correa salva vidas!!!
As seguintes fotografías (© Rafael Pereiro) mostran o comportamento típico dun adulto cando unha persoa ou calquera outra ameaza potencial achégase ao niño. A súa intención non é outra que desviar a atención e afastar o perigo dos ovos ou poliños.
A importancia das algas
O seguinte documento pretende destacar a importancia das algas varadas nas nosas praias para a biodiversidade. A supervivencia de moitas especies, entre elas a píllara das dunas, está moi ligada a estes procesos naturais que debemos respectar. Podes descargar esta información tamén en Formato PDF.
Custodia de niños en Baldaio
A praia de Baldaio, con algo máis de 5 quilómetros de lonxitude, é a máis extensa de Galicia e está catalogada como “Área prioritaria de conservación” no Plan de Conservación da Pillara das Dunas en Galicia, categoría reservada para aquelas áreas consideradas vitais para a supervivencia e reprodución da especie. Ademais da súa importancia para a píllara, Baldaio forma parte da Zona Especial de Conservación (ZEC) Costa da Morte, debido aos importantes valores naturais que acolle. Exemplo disto é a presenza da planta ameazada Omphalodes littoralis subsp. gallaecica ou do coleóptero Eurynebria complanata,, para as que a píllara das dunas podería actuar de “especie paraugas”, beneficiándose indirectamente da protección do hábitat que comparten.
A poboación reprodutora de píllara das dunas en Baldaio está a sufrir un forte declive dende mediados dos 90, principalmente como consecuencia da cada vez maior presenza humana na praia, a presenza de cans ceibos, a entrada de vehículos a motor e a limpeza mecanizada da praia.
En resposta a este declive, e froito das reunións entre diferentes colectivos (ONGs, Universidade e Administración) sobre esta especie, o Grupo Naturalista Hábitat, en colaboración coa Asociación Ambiental Senda Nova están a desenvolver labores de custodia e seguimento dos niños de píllara das dunas en Baldaio, que pretende aumentar o seu éxito reprodutor neste espazo.
A nosa acción céntrase en facer visitas periódicas co gaio de localizar os niños de píllara, dando aviso ás autoridades para que proceda a súa protección mediante a instalación de xaulóns (balizados) que eviten a destrución das postas por calquera motivo, logo do cal se fai o necesario o seguimento para garantir, na medida do posible, o seu éxito.
Agardamos que a nosa achega contribúa a que estas pegadas non desaparezan das nosas praias.
Textos: Emma Fernández Galego
Fotografías e videos: Rafael Pereiro, Daniel Monteagudo, Andrés Pereira, Juanda Presa
Colabora
