Woodwardia radicans 2017-09-08T12:56:52+00:00

Woodwardia radicans, Fento do botón

Debuxo Woodwardia radicans

Este fento da familia Blechnaceae é un dos pteridófitos (fentos, felgos, fieitos) de maior talla en Galicia: medra ata os 1,8 metros de altura e supera os 2 metros de envergadura. Presenta unhas frondes ovado-lanceoladas, perennes e arqueadas. As pinnas son caudadas, de ata 30 cm, e teñen pínnulas curvadas (subfalcadas) e finamente dentadas. Os soros están dispostos en dúas fileiras, a modo de elos dunha cadea no envés das frondes: de aí o nome en inglés, Chain fern (fento de cadea). Na punta das frondes forma uns bulbiños (os botóns aos que refiren os nomes galego e portugués) do tamaño dunha noz, que son quen de enraizar (de aí o nome radicans) e formar individuos clónicos ao proxenitor. O pecíolo é forte e de cor castaña escura cara á base, con escamas avermelladas. Os rizomas son grosos, con numerosas raíces, visibles en superficie e cubertos de páleas marróns.

Adoita atoparse formando masas máis ou menos densas pero en xeral pouco extensas, preto da auga, a miúdo en pendentes case verticais e acompañados doutros fentos de menor porte. Tamén se poden atopar individuos illados.

Para afondar no coñecemento da abundancia e distribución do fento do botón, iniciamos una campaña de recollida de citas

Para facilitar o tratamento de datos, poñemos á vosa disposición unha ficha de recollida de datos de avistamentos, en versión online e PDF.
Formulario online

Distribución

Considérase un elemento florístico macaronésico. É nativa das illas Azores, Madeira, Canarias e litoral cántabro-atlántico ibérico, dende o Bidasoa ata o Mandeo e, por zonas, ata Lisboa. De xeito illado, tamén se atopa en enclaves no Mediterráneo (Córcega, Calabria, Arxelia, Creta). En Galicia medra na faixa máis próxima á costa, acadando os 550 metros sobre o nivel do mar e penetrando no interior polos vales do Eo, Landro e Eume. Abondoso na Serra da Capelada. Na Reserva de Biosfera Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo áchase en puntos próximos aos ríos Lambre e Mandeo. No sur medra no Barbanza, río Arnego, Lourizán e Oia.

Hábitat

Precisa dun clima con influencia oceánica, suave, con elevada humidade edáfica e atmosférica, a miúdo en zonas avesías de regos encaixados a baixa altitude. A hipótese máis estendida é que estaría presente na Europa continental como elemento relicto do Terciario (entre 65 e 1,5 millóns de anos de antigüidade), cando as condicións climáticas do sur de Europa eran máis cálidas e húmidas que as actuais. Tras varias glaciacións, este e outros fentos desapareceron de boa parte da súa área de distribución do Terciario, agás en enclaves concretos.

Ameazas

A especie está considerada Vulnerable en Galicia. Un estudo publicado en 2005 determinou que a deforestación das ribeiras fluviais aféctalle moito, non tanto por provocar a incidencia directa da luz solar, senón pola desprotección que orixina fronte ás xeadas. As rozas para efectuar plantacións forestais (sobre todo eucaliptos) preto de regatos ameazan seriamente esta especie. Ademais, o gando doméstico supón tamén un prexuízo para este fento único. Por exemplo, en 2012 foi detectada a afección a esta especie por un rabaño dunhas 300 cabras asilvestradas na zona máis baixa das Fragas do Eume, que fuxían dun incendio nas zonas altas. Para garantir a preservación da especie deberíanse conservar as ribeiras dos cursos fluviais onde habita, protexendo sobre todo a ripisilva fronte ás talas e lumes, e xestionando racionalmente os usos do sotobosque.

Deberíanse prohibir especificamente os cultivos forestais, especialmente de eucalipto, nas localidades con presenza deste fento.

Tríptico Woodwardia radicans (PDF)

Tríptico en formato PDF

Podes descargar aquí o tríptico elaborado polo Grupo Naturalista Hábitat para a especie do ano 2017 na Reserva de Biosfera MCeTM

Tríptico Woodwardia radicans (PDF)

Fotografías

© Ricardo Ferreiro

  • Woodwardia radicans
  • Woodwardia radicans
  • Woodwardia radicans
  • Woodwardia radicans
  • Woodwardia radicans
  • Woodwardia radicans
  • Woodwardia radicans